دارد ، و وضو بگيرد و بعد بفهمد كه ضرر داشته ، وضويش صحيح است ، اگرچه احتياط مستحب آن است كه با آن وضو نماز نخواند ، و تيمم كند و چنانچه با آن وضو نماز خوانده دوباره آن را اعاده نمايد . مسأله 289 - اگر رساندن آب به صورت و دست‌ها به مقدار كمى كه وضو با آن صحيح است ضرر ندارد و بيشتر از آن ضرر دارد ، بايد با همان مقدار وضو بگيرد . شرط سيزدهم : آن كه در اعضاى وضو مانعى از رسيدن آب نباشد . مسأله 290 - اگر مىداند چيزى به اعضاى وضو چسبيده ولى شك دارد كه از رسيدن آب جلوگيرى مىكند يا نه ، بايد آن را بر طرف كند يا آب را به زير آن برساند . مسأله 291 - اگر زير ناخن چرك باشد ، وضو اشكال ندارد ، ولى اگر ناخن را بگيرند بايد براى وضو آن چرك را بر طرف كنند ، و نيز اگر ناخن بيشتر از معمول بلند باشد ، بايد چرك زير مقدارى را كه از معمول بلندتر است بر طرف نمايند . مسأله 292 - اگر در صورت و دست‌ها و جلوى سر و روى پاها به واسطهء سوختن يا چيز ديگر ، برآمدگى پيدا شود ، شستن و مسح روى آن كافى است . و چنانچه سوراخ شود رساندن آب ، به زير پوست لازم نيست ، بلكه اگر پوست يك قسمت آن كنده شود ، لازم نيست آب را به زير قسمتى كه كنده نشده برساند ولى چنانچه پوستى كه كنده شده گاهى به بدن مىچسبد و گاهى بلند مىشود بايد آن را قطع كند يا آب را به زير آن برساند . مسأله 293 - اگر انسان شك كند كه به اعضاى وضوى او چيزى چسبيده يا نه ، چنانچه احتمال او در نظر مردم به‌جا باشد ، مثل آن كه بعد از گل‌كارى شك كند گل به دست او چسبيده يا نه ، بايد وارسى كند يا به قدرى دست بمالد كه اطمينان پيدا كند كه اگر بوده بر طرف شده يا آب به زير آن رسيده است . مسأله 294 - جايى را كه بايد شست و مسح كرد هر قدر چرك باشد اگر چرك آن